Hoe test je zelf of een membraan nog waterproof is?
Stel je voor: je staat midden in de wildernis, of gewoon in een fikse hoosbui in Nederland, en je jas of tent begint langzaam door te lekken. Niet fijn. Waterdichtheid is een essentieel criterium voor outdoor gear, dakbedekking en zelfs je sporttas. Een membraan – de dunne laag binnenin die water tegenhoudt – is je beste vriend, maar hoe weet je of hij zijn werk nog doet?
Wachten tot je kletsnat bent, is geen optie. In dit artikel leer je hoe je zelf de waterdichtheid test, van simpele thuisklusjes tot de professionele technieken die fabrikanten gebruiken.
Wat is een waterdicht membraan eigenlijk?
Voordat we gaan spuiten met water, even snel wat theorie. Een membraan is een synthetische laag, meestal van polymeer, die ontworpen is om water tegen te houden maar wél waterdamp (zweet) door te laten.
Dat is de kunst: water van buitenaf blokkeren, maar van binnenuit laten ademen. De meest bekende is natuurlijk Gore-Tex, maar je hebt ook merken als Sympatex, eVent en diverse Polypropylene-varianten. Gore-Tex is microporeus: het zit vol met gaatjes die kleiner zijn dan een waterdruppel, maar groter dan een waterdampmolecuul.
Andere membranen werken met een hydrofobe coating (waterafstotend) of een hydrofiele coating (waterdamp opnemen en afvoeren). De prestatie hangt af van de permeabiliteit: hoeveel waterdamp er doorheen kan.
Is het membraan verstopt of beschadigd? Dan stopt het met ademen en lekt het.
De Schmerber-test: druk op de ketel
De Schmerber-test is een klassieker in de textielindustrie. Deze test meet hoeveel waterdruk een stof kan weerstaan voordat hij doorweekt raakt. De test is vernoemd naar de Duitse ingenieur Hans Schmerber en wordt nog steeds veel gebruikt.
Hoe werkt de Schmerber-test?
De officiële apparatuur bestaat uit een cilinder (buis) die op het materiaal wordt geplaatst.
De buis wordt gevuld met water en de waterhoogte wordt stap voor stap verhoogd. De druk neemt toe naarmate het waterpeil stijgt (1 millimeter waterhoogte is ongeveer 0,01 bar druk).
De test stopt op het moment dat er precies drie druppels water aan de onderkant van het membraan verschijnen binnen een bepaalde tijd (meestal 5 minuten). De waterhoogte op dat moment is de waterdichtheidswaarde. Thuis heb je waarschijnlijk geen officieel Schmerber-apparaat, maar je kunt het principe simuleren.
Neem een trechter, plak deze waterdicht vast op je materiaal (met bijvoorbeeld kit of tape) en vul hem met water.
Meet hoe hoog het waterpeil staat voordat het materiaal begint te lekken. Dit is minder nauwkeurig dan een lab-test, maar het geeft een goede indicatie van de waterkolomdruk.
De “Spray Test”: simpel maar effectief
Deze test is ideaal voor een snelle check van je jas of tentdoek. Je hebt alleen een spuitfles nodig.
Stappenplan voor de spray test
- Voorbereiding: Leg het materiaal op een vlakke ondergrond. Span het eventueel licht aan zodat er geen plooien zijn.
- Spuiten: Vul een spuitfles met schoon water. Spuit vanaf ongeveer 30 centimeter afstand een gelijkmatige laag over het membraan. Gebruik geen straal, maar een nevel.
- Wachten: Laat het water een minuutje intrekken.
- Controleren: Kijk naar de buitenkant (is het water pareld als een lotusbloem?) en vooral naar de binnenkant. Voelt het vochtig aan?
Het doel is niet om de exacte waterdruk te meten, maar om te zien of er gaten in het membraan zitten of dat de coating is versleten. Als het water direct wordt opgenomen en de binnenkant nat wordt, is de waterdichte coating (DWR) verdwenen of het membraan lek. Als er alleen maar kleine vochtplekjes ontstaan aan de binnenkant na langere tijd, kan het nog meevallen, maar bij directe doorweeking is het einde oefening.
De Martindale-test: slijtage als vijand
Waterdichtheid gaat hand in hand met slijtvastheid. Een membraan kan technisch perfect zijn, maar als de buitenstof of de beschermende laag na honderd keer wassen slijt, is de waterdichtheid ook weg.
Hiervoor gebruiken professionals de Martindale-test. Deze test heet officieel de Martindale-slijtagetest en simuleert normaal gebruik. Een stukje stof wordt wrijvend blootgesteld aan een standaardwol.
Na een bepaald aantal cycli (bijvoorbeeld 10.000 of 50.000 wrijvingen) controleert men of de coating is afgesleten.
Hoewel dit geen directe waterdichtheidstest is, zegt het veel over de levensduur van je membraan. Als je jas na een paar maanden intensief gebruik gaat glanzen of slijten, verliest hij zijn waterdichte eigenschappen, zelfs als lichte membranen voor actieve bergsporten eronder nog intact zijn.
Waterdichtheid in cijfers: mm waterkolom
Als je naar specificaties kijkt, zie je vaak getallen als 5.000 mm, 10.000 mm of 20.000 mm. Dit is de waterkolomdruk (Hydrostatic Head).
- 0 – 1.500 mm: Spatwaterdicht (lichte regen), maar niet geschikt voor langere buien.
- 3.000 – 5.000 mm: Geschikt voor normaal gebruik in de stad en lichte regen.
- 10.000 mm: De standaard voor serieuze outdoor jassen en tenten. Dit houdt hardnekkige regen tegen.
- 20.000 mm en hoger: Extreem waterdicht, geschikt voor expedities en zware stormen.
Een waarde van 10.000 mm wordt vaak gezien als de ondergrens voor “waterdicht” in outdoor context. Een tent of jas met deze waarde kan een flinke plensbui aan, maar bij langdurige blootstelling aan extreme druk (door knieën of ellebogen) kan water toch binnendringen. Voor een diepgaande vergelijking tussen eVent DVstorm en Gore-Tex is waterdichtheid echter maar de helft van het verhaal.
Ademend vermogen (Respiratie)
Als je zweet, moet het vocht naar buiten kunnen. Dit heet de waterdampdoorlatendheid, vaak uitgedrukt in grams per vierkante meter per 24 uur (g/m²/24h).
- Low Breathability: Minder dan 5.000 g/m²/24h (voelt klam aan).
- Medium: 5.000 – 10.000 g/m²/24h (geschikt voor lichte inspanning).
- High Breathability: 15.000+ g/m²/24h (ideaal voor intensieve activiteiten zoals hardlopen).
Let op: als je membraan verstopt raakt met vuil of vet, daalt deze waarde drastisch. Een wasbeurt met een speciaal wasmiddel (bijvoorbeeld van Nikwax of Grangers) kan de ademende werking herstellen.
Professionele meetapparatuur
Wil je zeker weten hoe je membraan ervoor staat? Dan kom je uit bij professionele tests.
De hydrostatische kop (Kolomtest)
Fabrikanten en testlaboratoria gebruiken speciale apparatuur die thuis niet na te bootsen is. Dit is de meest gangbare standaardtest (volgens normen zoals ISO 811 of AATCC 127).
De perspiratie (waterdampdoorlatendheid)
Een monster van het materiaal wordt in een ring gespannen en van onderaf met water gevuld. Een glazen buis erop meet de waterhoogte. Dit is de ultieme test voor waterdichtheid. Het verschil met de Schmerber-test zit hem in de precisie van de drukmeting en de aflezing.
Om het ademend vermogen te meten, gebruiken laboratoria een “perspiratie-test” (volgens ISO 15496).
Hierbij wordt het materiaal op een bak met water gelegd of blootgesteld aan een specifieke vochtigheidsgraad. Sensoren meten hoeveel gram waterdamp er per dag door het membraan ontsnapt. Dit is complexe apparatuur, maar het geeft aan waarom sommige jassen beter ademen dan andere, ondanks dezelfde waterdichtheid.
Merken als Gore-Tex publiceren deze cijfers vaak in hun technische fiches. Als je een product koopt, check dan niet alleen de waterkolom, maar lees ook onze Gore-Tex vs Sympatex vergelijking voor de ademende waarde.
Conclusie: testen is weten
Het testen van een membraan hoeft niet ingewikkeld te zijn. Voor een snelle check volstaat een spuitfles (spray test) om gaten of versleten coatings op te sporen.
Voor een serieuzere indicatie van de waterdruk kun je proberen een trechter te vullen met water (een simpele Schmerber-simulatie). Als je echter afhankelijk bent van je uitrusting – tijdens een meerdaagse trektocht of in extreme weersomstandigheden – is professionele data essentieel.
Let op de specificaties: een membraan van 10.000 mm waterkolom is een veilige standaard, maar zorg dat je regelmatig onderhoud pleegt met impregneermiddelen. Vuil en slijtage zijn de grootste vijanden van waterdichtheid. Door zelf te testen en op te letten, weet je zeker dat je droog blijft, wat de elementen ook doen.
Veelgestelde vragen
Hoe kan ik de waterdichtheid van mijn outdoor kleding testen?
Er zijn verschillende manieren om de waterdichtheid van je kleding te testen.
Wat is precies een waterdicht membraan en hoe werkt het?
Je kunt beginnen met een eenvoudige spraytest: spuit water op het materiaal en kijk of het water blijft liggen of meteen doorweekt. Een andere optie is de Schmerber-test, waarbij je een trechter gebruikt om water op het materiaal te laten druppelen en meet hoe hoog het waterpeil moet stijgen voordat er een lek ontstaat – dit geeft een indicatie van de waterkolomdruk.
Wat betekent een waterdichtheidswaarde van 10.000 mm?
Een waterdicht membraan is een dunne, synthetische laag die water tegenhoudt terwijl het toch waterdamp doorlaat. Dit is essentieel voor outdoor kleding, omdat het je droog houdt zonder te zorgen dat je gaat zweten. De bekendste variant is Gore-Tex, maar er zijn ook andere membranen zoals Sympatex en eVent, die allemaal op basis van microporeuze of hydrofobe/hydrofile coatings werken. Een waterdichtheidswaarde van 10.000 mm geeft aan hoe veel druk een stof kan weerstaan voordat water er doorheen sijpelt.
Hoe werkt de Schmerber-test precies?
Hoe hoger het getal, hoe beter de waterdichtheid, maar het is belangrijk om te onthouden dat dit slechts een indicatie is en de werkelijke prestaties afhangen van de kwaliteit van de constructie en de behandeling van het materiaal.
Zijn er alternatieven voor de Schmerber-test die ik thuis kan uitvoeren?
De Schmerber-test is een laboratoriumtest die de waterkolomdruk meet van een stof. Een cilinder wordt gevuld met water, en de waterhoogte wordt geleidelijk verhoogd. De test stopt wanneer er drie druppels water aan de onderkant van het membraan verschijnen, en de hoogte van het waterpeil op dat moment geeft de waterdichtheid aan.
Ja, je kunt een vereenvoudigde versie van de Schmerber-test thuis uitvoeren. Plaats een trechter waterdicht op het materiaal en vul deze met water. Meet vervolgens hoe hoog het waterpeil moet stijgen voordat het materiaal begint te lekken – dit geeft een ruwe schatting van de waterkolomdruk, hoewel minder nauwkeurig dan een professionele test.